«قارا كيىم جامىلعان قىزىم»  قاراڭعىلىقتان شىعىپ، ورالادى دەپ ۇمىتتەنەمىن»

/uploads/thumbnail/20170821112843585_small.jpg

قازاق حالقى عاسىرلار بويى  بولاشاق  ۇرپاقتىڭ   تاعدىرى تۋرالى تولعانىپ،  قىز بالانىڭ، بويجەتكەننىڭ، بولاشاق انانىڭ  تاربيەسىنە مۇقيات كوڭىل بولگەن. ءبىزدىڭ دانا حالقىمىز  «قىز تاربيەسى – ۇلت تاربيەسى»  قاعيداتىن ۇستاندى. مەملەكەت باسشىسى ن.ءا. نازاربايەۆ  «قازاقستان 2050 ستراتەگياسى»  قازاقستان حالقىنا جولداۋىندا  ءبىزدىڭ قوعامىمىزداعى ايەلدىڭ، انانىڭ ءرولى تۋرالى بىلاي دەدى: «مەملەكەت ءۇشىن جانە جەكە ءوزىم ءۇشىن  دە انانى قورعاۋ – ەرەكشە ماسەلە. ەلىمىزدىڭ بولاشاقتا قانداي بولاتىنى بالالارىمىزدىڭ بويىنا ءوزىمىز قانداي تاربيەنى سىڭىرەتىندىگىمىزگە تىكەلەي بايلانىستى. ەڭ الدىمەن، ءبىز قىزدارىمىزدىڭ تاربيەسىنە كوپ كوڭىل ءبولۋىمىز كەرەك. ولار-بولاشاق جار، بولاشاق انا، شاڭىراقتىڭ شىراقشىلارى». 

كونفەسسياارالىق قارىم-قاتىناستاردى تالداۋ جانە دامىتۋ ورتالىعى قۇرىلعان العاشقى كۇننەن باستاپ،  قىزدارمەن جۇمىس ىستەۋ بارىسىندا ءبىز «قىز بالانى تاربيەلەي وتىرىپ، ۇلتتى تاربيەلەيمىز» قاعيداتىن ۇستانامىز. ءوزىمىز قامقورلىققا العان بويجەتكەندەرمەن كەزدەسە وتىرىپ،  ولارعا اقىل-كەڭەس، باعدار بەرۋگە تىرىسامىز. عاسىرلار بويى قالىپتاسقان وتباسىلىق داستۇرلەر مەن قۇندىلىقتار بويىنشا تاربيەلەنگەن  بويجەتكەن، ايەل قانداي بولۋى كەرەكتىگىن تۇسىندىرەمىز. سونىمەن قاتار، ايەل شاڭىراقتىڭ تىرەگى عانا ەمەس، ول قوعامدا بەلسەندى ازاماتتىق تۇعىرناما ۇستانىپ، ەلدىڭ الەۋمەتتىك، مادەني، ەكونوميكالىق، ءتىپتى ساياسي ءومىرىن  دامىتۋعا قاتىساتىن ازامات ەكەندىگىن سانالارىنا جەتكىزەمىز.  

وكىنىشكە قاراي،  ءوز قىزمەتىمىزدە ءبىز جاس قىزداردى ءداستۇرلى ەمەس، دەسترۋكتيۆتى ءدىني كۋلتتەرگە تارتۋ پروبلەمالارىن  ءجيى كەزدەستىرەمىز. وسى كۋلتتەردىڭ  ەلىمىزگە ەنۋىنىڭ  سالدارىنان ۇلتتىق ءدىلىمىزدىڭ بۇزىلۋى ءقاۋپى تۋىنداپ وتىر. ەسكە تۇسىرىڭىزدەرشى، وسىدان 15-20 جىل بۇرىن عانا ءبىز كوشەدە قارا قيىنگەن قىزداردى كورەمىز دەپ ويلادىق پا؟  نەگە وسىلاي بولدى، ول قالاي قوعام نازارىنان تىس قالدى؟ بۇعان كوپتەگەن سەبەپتەرى بار. نەگىزگى سەبەبى -  بويجەتكەن قىزدىڭ قوعامنان تىس قالۋى، بەيىمدەلۋگە جانە الەۋمەتتەنۋگە  قابىلەتسىزدىگى، ءوز پىكىرىنىڭ بولماۋى، جىگەرسىزدىگى. وسىنداي سەبەپتەر ادامنىڭ ساناسىن ۋلايتىن جالعان ءدىني بىرلەستىكتەرگە تاۋەلدىلىككە اكەلەدى. اتالمىش كۋلتتەرگە نەعۇرلىم تەرەڭ تارتىلعان سايىن  قىزدار ءوز داستۇرلەرىنەن، ۇلتتىق قۇندىلىقتارىنان  الشاقتاپ، بايلانىستارىن جوعالتادى. ويتكەنى، مۇنداي ۇيىمدار ءانتيپاتريوتيزمدى ناسيحاتتايدى.  وسىنداي حالگە دۋشار بولعان قىزداردى  وتباسىنىڭ اياسىنا قايتارۋ ۇلكەن قيىندىق تۋدىرادى. ولاردىڭ ءوز حالقىنا، داستۇرلەرى مەن سالتتارىنا  دەگەن قۇرمەت سەزىمدەرىن قايتا جاڭعىرتۋ جۇمىستارى جۇرگىزىلەدى.

قامقورلىعىمىزداعى قىز-كەلىنشەكتەرمەن جۇمىس بارىسىندا  مەن ۇزاق ۋاقىت بويى  پاۆلوداردا زاماناۋي مۇسىلمان قىزداردىڭ كلۋبىن قۇرۋ يدەياسىن ويلاپ ءجۇردىم. كلۋبتىڭ   «ينابات» دەگەن اتاۋى كەزدەيسوق  الىنعان جوق. ويتكەنى  كلۋبتىڭ ماقساتى  - ۇلتتىق دۇنيەتانىم، حالىقتىق تاربيە  نەگىزىندە  تاربيەلەۋ جانە وقىتۋ. ارىپتەستەرىم  باستامانى قۋانىشپەن قولداپ، ايەلدەر جاماعاتىمەن جۇمىس  جاسايتىن «ينابات» ايەلدەر كلۋبىنىڭ ەرەجەسى، ماقساتتارى مەن مىندەتتەرى ازىرلەندى. ءبىز وسى ىسكە قۇلشىنا كىرىسىپ كەتتىك.  

قازان ايىنان باستاپ  ءبىز ايىنا ەكى رەت  كلۋب مۇشەلەرىن جيناپ، ولارمەن ايەلدەردى قازىرگى قوعامدا الەۋمەتتەندىرۋگە باعىتتالعان ءىس-شارالار وتكىزە باستادىق. وسىنداي بيىك ماقساتتاردى الدىمىزعا قويعانىمىز ءبىر جاعىنان  سىرتتاي كوز تارتاتىن شىعار. ال شىن مانىندە، ءار كەزدەسۋ  قىزدار ءۇشىن دە، ءبىز ءۇشىن دە قايتالانباس قۋانىش ءساتى بولادى.  كلۋبتىڭ العاشقى كەزدەسۋى قازان ايىندا ءوتتى. بۇل  - ايەلدەر تورت ءپىسىرۋدى ۇيرەنگەن كۋلينارلىق شەبەرلىك سىنىبى بولدى.تورتتارىمىز وتە ءدامدى بولىپ شىقتى، ۇيدەگى تۋعان-تۋىستارىمىزعا ءدام تاتتىرۋعا دا جەتتى. شەبەرلىك سىنىبىنا قاتىسۋشى مادينا: «وسىنداي كەزدەسۋدى ۇيىمداستىرعاندارىڭىز ءۇشىن  العىس ايتامىن. ۇيدە وتىرعان ايەلدەر ءۇشىن بۇل ۇلكەن قولداۋ. مەن ۇيدە وتىرعاندا، تورت دايىنداپ، كەيدە ونى  ساتۋشى دا ەدىم.  سىزدەرمەن قاۋىشىپ، سۇحباتتاسىپ، كەزدەسكەنىمە قۋانىشتىمىن» دەدى.

ءساتتى كەزدەسۋدەن قاناتتانعان  بىزدەر تاعى دا ءبىر شەبەرلىك سىنىبىن وتكىزدىك. ول ساباقتا  مەحەندي (مەندي) – دەنەگە قىنامەن  ورنەك سالۋ ونەرىن ۇيرەندىك. قىنامەن ورنەك سالۋ ءداستۇرى اراب ەلدەرىندە عانا ەمەس، كونە مىسىر جانە ءۇندى  وركەنيەتى كەزىندە بەلگىلى بولعان ەكەن. اۋەلى ورنەكتەر دەگەن سالت سۋرەتى رەتىندە سالىنسا، كەيىننەن اشەكەي رەتىندە قولدانىلعان. بۇگىنگى كۇنى مەحەندي ونەرى  ءوزىنىڭ وزەكتىلىگىن جوعالتقان جوق. تانىمال اشەكەي بولىپ وتىر.  قازىرگى زامان قىزدارى  نەگىزىنەن قولدارىن ورنەكتەيدى.  شەبەر  اناستاسيا شاكىرتتەرىنە  سۋرەت سالۋدىڭ پرينسيپتەرىن، قولعا ورنەك سالۋدىڭ ەرەكشەلىكتەرىن، مەحەنديدىڭ نەگىزگى موتيۆتەرىن ءتۇسىندىردى. كاسىبي شەبەردىڭ جۇمىسىن باقىلاي وتىرىپ،  قىزدار بىر-بىرلەرىنىڭ قولدارىنا وزدەرى سۋرەت سالا باستادى. ءدارىس سوڭىندا بارلىق قاتىسۋشىعا سەرتيفيكاتتار تابىس ەتىلدى. ەندى ولار شەبەرلىكتەرىن  قۇربىلارىنا جانە تۋىستارىنا كورسەتە الادى. ايتپاقشى، ولار بۇعان دەيىن تورت ءپىسىرۋ شەبەرلىك سىنىبىنا قاتىسقاندارى جونىندە سەرتيفيكاتتار العان ەدى.  «ينابات» ايەلدەر كلۋبىنا قاتىسۋشىلاردىڭ ءارقايسىسى كوڭىلدەرى ۇناتقان شەبەرلىك داعدىلارىن ۇيرەنە الاتىن  وسىنداي كۋرستاردىڭ بولعانىنا وتە قۋانىشتى.

بولاشاقتا باسسەيندە سپورت ءىس-شارالارىن وتكىزۋ، شىعىس بيلەرىنە، ارت-تەراپياعا، ماكياج جاساۋعا، قۇراق كورپە جانە ت.ت. ۇيرەتۋ جۇمىستارى، سونداي-اق مەملەكەتتىك ورگانداردىڭ وكىلدەرىمەن، تەولوگتارمەن جانە پسيحولوگتارمەن   كەزدەسۋلەر جوسپارلاندى.

كلۋب جۇمىسىنىڭ باسىم باعىتتارىنىڭ ءبىرى -  قازاق ۇلتىنىڭ سالت-داستۇرلەرىن زەرتتەۋ. ءبىزدىڭ مىندەتىمىز -  بويجەتكەندەردىڭ  ۇلتتىق مادەنيەتكە، حالىقتىڭ تاريحىنا سۇيىسپەنشىلىك سەزىمىن دارىتۋ. ءبىزدىڭ اجەلەرىمىز قارا كيىم كيمەگەنىن، ەشقاشان راديكالدى ءدىني كوزقاراستاردى ۇستانباعانىن سانالارىنا ءسىڭىرۋ.

كلۋبتىڭ ەرەجەسىنە سايكەس وعان يسلام كانوندارىن ۇستانعان ءار بويجەتكەن مۇشە بولا الادى. ارينە، ءداستۇرلى ەمەس اعىمدارعا ەرگەن قىزدارىمىزعا دا ۇلكەن نازار اۋدارامىز.ويتكەنى، ولار باسقالاردان گورى  كوبىرەك كوڭىل بولگەندى قاجەت ەتەدى. كۇننەن-كۇنگە ولاردىڭ  جاقسى، اقجارقىن قىزدار ەكەنىنە كوزىم جەتىپ كەلەدى. ولار كوبىنەسە ءومىردىڭ قيىن جاعدايلارىندا  اقيقاتتى ىزدەستىرە وتىرىپ،  كۋلتتەردىڭ تورىنا تۇسكەندەر.  ولار تىعىرىقتان وزدىگىنەن شىعا المايتىن جاعدايدا بولادى.  

كەيدە ادامعا دوس-جاراندار ورتاسىندا وتىرىپ، ىشىندەگىسىن اقتارىپ  ايتقانى دا جەتكىلىكتى. ءبىزدىڭ قامقورىمىزداعى قۇربىلارىمىز ءۇشىن كلۋب وسىنداي ورتا بولىپ تابىلادى. ءبىر جاقسىسى، ساباقتار كەزىندە قىزدار اشىلىپ، وزدەرىنىڭ تابىستارىن، اۋەستەنەتىن ىستەرىن ايتادى، جاقسى ەستەلىكتەرىمەن بولىسەدى. ولاردىڭ مەيىرىمدى كوزدەرى، اشىقتىعى دىنگە بەرىلگەندىكتەرىن، جاقسىلىق جاساۋعا دايىن ەكەندىكتەرىن كورسەتەدى. وسىعان وتە قۋانامىن.

 «ينابات» ايەلدەر كلۋبىندا پاۆلودار قالاسى مۇسىلمان ايەلدەرىنىڭ باسىن قوسىپ، بىرىكتىرۋگە  قول جەتكىزدىك.ولاردىڭ كوبىنىڭ كۇيەۋلەرى ءقازىر  تەرروريزمدى ناسيحاتتاعاندارى ءۇشىن جازالارىن وتەۋدە.  بۇل ءومىر شىندىعى، قيىن جاعداي. ءار قىز - ۇمىتتەرى الدانعان جەكە تاعدىر يەلەرى. ولاردىڭ ۇستانعان دىندەرىنە ەشقاشان ارالاسپايمىز، ويتكەنى  بۇل  - ولاردىڭ تاڭداۋى. دەگەنمەن دە ولار ءداستۇرلى ءدىندى سىنايتىنداي پىكىرلەر ايتۋدى وزدەرى  باستاسا،   بۇل جاقىندا عانا پايدا بولعان اعىم دەپ جۇمسارتىپ تۇسىندىرەمىز. ال ءداستۇرلى ءدىننىڭ مىڭداعان جىلدار تاريحى  بار عوي.  

جىلى، بەيرەسمي جاعدايدا  قۇربىلارىمىزدى ءار ءتۇرلى يكەمدىلىك داعدىلارىنا ۇيرەتەمىز، سان الۋان تەحنيكالاردى يگەرۋگە كومەكتەسەمىز. وقىتۋ جانە قارىم-قاتىناس جاساۋ بارىسىندا  قىزدارىمىز وزدەرىنە ۇنايتىن ءىس تابادى دەپ ۇمىتتەنەمىز. 

ءقازىر بۇكىل ۇجىم بولىپ ورتاق ءىسىمىز - «ينابات» كلۋبىنىڭ قىزمەتىنە  ارالاسامىز. جۇمىستىڭ جاڭا نىساندارىن، كلۋبتىڭ مۇشەلەرى - قىزدارمەن جانە ايەلدەرمەن ءوزارا ءىس-قيمىلدىڭ بەلسەندى ادىستەرىن  ۇدايى تالدايمىز. ويتكەنى ءبىز كوپ جاعدايدا قامقورلىعىمىزداعى  قۇربىلارىمىزدىڭ بۇكىل وتباسىمەن جۇمىس ىستەيمىز، سوندىقتان دا ولار  بىزگە جاقىن، تۋىس سياقتى بولىپ كەتتى. ولاردىڭ باسىم كوپشىلىگى – قيىن جاعدايدىڭ قۇربانى بولعاندار.  ولارمەن  وتكىزگەن ءار كەزدەسۋدە  وتباسىنىڭ تراگەدياسىمەن بەتپە-بەت كەلەسىڭ. ءبىزدىڭ ءار كەزدەسۋىمىز – ولاردىڭ ساناسىنا وڭ ىقپال  ەتۋگە جاسالعان  تالپىنىس. جانە وسىعان قولىمىز جەتسە،  ۇلكەن قاناعاتتانارلىق سەزىمدە بولاسىڭ. ءاربىر «قارا كيىم جامىلعان مەنىڭ قىزىم»  قاراڭعىلىقتان شىعىپ، قالىپتى ومىرگە ورالاتىنىنا سەنەمىن. 

گۇلناز رازدىقوۆا،

پاۆلودار وبلىسى ءدىن ىستەرى باسقارماسىنىڭ كونفەسسياارالىق قارىم-قاتىناستاردى تالداۋ جانە دامىتۋ ورتالىعىنىڭ ديرەكتورى

قاتىستى ماقالالار